IPO PZU było udane i pozwoliło wyleczyć kaca po prywatyzacji PGE. Co ciekawe, nie cena debiutu była tu najważniejsza. Teoretyczny zysk na pierwszej transakcji papierami PGE był nawet nieco wyższy (12,8%), niż ten w przypadku ubezpieczeniowego giganta (11,7%). Skąd więc ta różnica w nastrojach po obu debiutach?

          Zasadnicze znaczenie miała konstrukcja oferty, a w szczególności sposób przydziału akcji. W przypadku PGE nie obowiązywały ograniczenia. Stąd każdy zainteresowany mógł zapisać się na dowolną ich liczbę, co tylko na pierwszy rzut oka mogło wydawać się korzystne. Skutkiem takiego rozwiązania była bowiem bardzo duża stopa redukcji, która osiągnęła wartość 96,5%. Inwestorzy chcąc nie chcąc musieli zapisywać się na liczbę akcji wielokrotnie przekraczająca ich faktyczne zainteresowanie i finansowe możliwości. Jeżeli ktoś nie dysponował wolnymi środkami liczonymi w setkach tysięcy czy nawet milionach złotych, musiał zapukać do banku i zaciągnąć potężny kredyt. Zapisy muszą mieć bowiem 100proc. pokrycie w kapitale. Kredytu nikt zaś nie daje za darmo. W efekcie największymi beneficjentami tej prywatyzacji były banki. Inwestorom po opłaceniu kredytów, prowizji itp. pozostawało niewiele, a i od tego „niewiele” sporą część odkroił jeszcze bezlitosny fiskus. Jakby tego było mało, kolejne dni notowań dorzuciły jeszcze ciężaru na barki świeżo upieczonych akcjonariuszy. Aby na akcjach PGE w ogóle zarobić, trzeba się ich było szybko pozbyć. Czym szybciej, tym lepiej. W trakcie pierwszej sesji kurs sięgnął poziomów, które teraz wydają się być niebotycznie wysoko, kolejne dni były już zjazdem po równi pochyłej. Teraz akcje PGE kupić można poniżej ceny emisyjnej.

            Na szczęście nauka z prywatyzacji PGE nie poszła w las. Ministerstwo Skarbu Państwa czegoś się nauczyło i postanowiło te doświadczenia wykorzystać przy ofercie PZU. W tym przypadku mieliśmy więc ograniczenie w postaci maksymalnej liczny 30 akcji dla jednego inwestora, które wykluczyło możliwość gigantycznej redukcji, a tym samym poważnie ograniczyło udział banków. Pomimo, iż zainteresowanie było rekordowe (na akcje PZU zapisało się ponad 250tys. osób.)  zwiększona w ostatniej chwili pula akcji pozwoliła całkowicie uniknąć redukcji. Pieniądze nie leżały więc bezczynnie w labiryncie rachunków maklerskich, zarabiała każda zainwestowana złotówka. Od dnia debiutu, kurs zachowuje się dość stabilnie. Ceny nie pozostały wprawdzie obojętne na załamanie rynków w drugiej dekadzie maja, po polepszeniu nastrojów szybko powróciły jednak w okolice debiutu.

            Kac minął, głowa nie boli, a na horyzoncie pojawiają się już nowa, duża oferta publiczna. Teraz przyszedł czas na Tauron Polską Energię. Ministerstwo już wcześniej zapewniało, iż oferta ma być skonstruowana na wzór tej z PZU, czyli „bez lewarów, bez kolejek, bez redukcji”. Biorąc pod uwagę porównanie dwóch ostatnich dużych IPO, to dobra informacja dla drobnych inwestorów.

            W zeszłym tygodniu KNF zatwierdził prospekt emisyjny spółki, który 1 czerwca został opublikowany. Wiemy już, że zapis może obejmować od 1350 do 13500 akcji o wartości nominalnej 1zł. i  powinien być wielokrotnością liczby 9. To dlatego, iż pomiędzy zapisami, a przydziałem akcji nastąpi ich scalenie właśnie w stosunku 9:1. Czyli, że z każdych 9 akcji na naszych rachunkach pojawi się 1, oczywiście odpowiednio więcej warta. Cena maksymalna, po której składane będą zapisy, ustalona została na 0,7zł. Ostateczna cena sprzedaży dla inwestorów indywidualnych oraz dla inwestorów instytucjonalnych zostanie z podana 21czerwca. Skarb Państwa pozbywa się ponad 52% akcji Tauronu. Do inwestorów indywidualnych ma trafić 20%-25% oferowanych w IPO walorów.

Harmonogram oferty

Czy się powiedzie?

            Dla drobnych inwestorów najważniejsze będzie oczywiście powodzenie debiutu oceniane na podstawie różnicy pomiędzy ceną na rynku pierwotnym, a kursem akcji na GPW. Ceny debiutu nikt oczywiście nie zna

            Plusem jest na pewno utrzymanie zasad obowiązujących w przypadku PZU. Ograniczenia w zapisie wyeliminują niebezpieczeństwo dużej redukcji i konieczność zaciągania kredytów. Kolejnym korzystnym rozwiązaniem przeniesionym z poprzedniego IPO jest tzw. opcja stabilizacyjna, czyli możliwość interwencyjnego skupu akcji w razie spadku kursu poniżej ceny emisyjnej. Nie przyczyni się to wprawdzie do podbicia ceny debiutu, ale chroniąc przed stratami, znacznie zwiększa bezpieczeństwo inwestycji. Tauron ma też spore szanse szybkie na wejście do indeksu największych spółek warszawskiego parkietu. Ta obecność rodzić będzie zaś dodatkowy popyt ze strony instytucji finansowych budujących swoje portfele w oparciu o WIG20. W tle oferty jest też polityka, czyli druga tura wyborów prezydenckich. Duże grono niezadowolonych wyborców nie będzie pożądane.

            Dla długoterminowych inwestorów dobrą informacją jest zawarta w prospekcie polityka dywidendowa koncernu. Za 2009r. dywidendy wprawdzie nie będzie, ale począwszy od obecnego roku na dywidendę ma być przeznaczane 30% skonsolidowanego zysku netto. Taką propozycję zarząd przedłoży WZA. Szacowany zysk Tauronu ma w tym roku wynieść 730mln zł., co oznacza premia z tegorocznego zysku może wyniosłaby 14gr. na jedną akcję (już po scaleniu), a stopa dywidendy równa byłaby 2%. W latach kolejnych (po 2012r.) do podziału pomiędzy akcjonariuszy ma być przeznaczone nawet 40-50% zysku.

          Spółka stosuje również inne zachęty. Ci, którzy akcje Tauronu przetrzymają przez rok, będą mogli skorzystać z programu lojalnościowego, który obniży ich rachunki za prąd (rabat zamknie się w przedziale 5-10%).

        Zagrożeniem może być duża liczba akcji którzy przed laty otrzymali pracownicy prywatyzowanego koncernu. Do ich rąk trafiło ok. 12proc. walorów, czyli blisko drugie tyle, ile przeznaczone jest dla klientów indywidualnych. Może mieć to znaczący wpływ na podaż papierów w pierwszych dniach notowań energetycznej spółki. Niewiadomą pozostaje też  giełdowa koniunktura pod koniec miesiąca, która niechybnie odciśnie swoje piętno na debiucie. Warto też przyjrzeć się samej branży, która ostatnio radzi sobie nie najlepiej. Dowodem na to są chociażby wspomniane notowania PGE. Na koniec pocieszająca grafika przedstawiająca procentową zmianę kursu akcji prywatyzowanych spółek na giełdowym debiucie, zaktualizowana o wynik PZU. Historia uczy, iz niebieski kolor, który tutaj oznacza zyski, wyraźnie przeważał. Zdażały się jednak również prywatyzacje dla inwestorów nieudane i o tym również należy pamiętać. Na rynkach finansowych nie ma pojęcia gwarancji zarobku i braku ryzyka.

Procentowy wzrost wartości akcji prywatyzowanych spółek na giełdowym debiucie.

            Lider polskiego rynku ubezpieczeniowego już złożył prospekt emisyjny w KNF. Tauron zapowiada ten krok na połowę kwietnia. Na giełdzie PZU zadebiutować ma w połowie maja, Tauron niedługo potem. Obie oferty publiczne zbiegną się w czasie i mają ściągnąć z rynku ponad 10mld zł. Część tych funduszy wyłożą polskie instytucje (fundusze emerytalne i inwestycyjne), prywatyzacja gigantów przyciągnie też zapewne zagraniczny kapitał szukający płynnych i stabilnych inwestycji. Duża pula akcji trafi w ręce drobnych inwestorów.

            Czasy legendarnej prywatyzacji Banku Śląskiego, gdy rodzima giełda jeszcze raczkowała, dawno minęły i bajeczne zyski z giełdowych debiutów już nie powrócą. O 13,5-krotnym przebiciu możemy tyko pomarzyć. Rzut okiem na wykres ukazujący zyski inwestorów przy debiucie prywatyzowanych spółek pozwala stwierdzić, iż na rynku pierwotnym zarobić nadal można. Niestety, nie ma zysku bez ryzyka i możliwość straty również należy uwzględnić.

Procentowy wzrost wartości akcji prywatyzowanych spółek na giełdowym debiucie. 

           Rekordzistą w tym zestawieniu jest rzeszowski Zelmer, którego akcje na giełdowym debiucie zyskały ponad 35proc. (tu trzeba zaznaczyć, iż prokuratura latami prowadziła śledztwo w sprawie zaniżenia wartości spółki w ofercie publicznej, które umorzone zostało dopiero w lipcu zeszłego roku).

            Największą porażką była natomiast inwestycja w papiery ZA Tarnów. Giełdowy debiut naznaczony został czerwonym kolorem, już pierwsza cena płacona na rynku wtórnym za akcje prywatyzowanej spółki była kilka procent niższa od emisyjnej, zamknięcie premierowego dnia notowań odebrało inwestorom blisko 18% kapitału. Do dziś akcje Azotów nie dorównały cenie emisyjnej (19,5zł). Raz tylko, w sierpniu zeszłego roku zbliżając się do tej wartości.

            Na wykresie przeważa jednak kolor niebieski, zdecydowana większość debiutów przyniosła więc wzrost wartości papierów prywatyzowanych spółek. W tendencję tę wpisała się też ostatnia potężna prywatyzacja, czyli zeszłoroczna oferta publiczna akcji Polskiej Grupy Energetycznej. Pierwsze transakcje prawami do akcji PGE zawarto po kursie o 12,8proc. wyższym od ceny emisyjnej. Teoretycznie inwestorzy powinni być bardzo zadowoleni. Rzeczywistość jednak nie wyglądała aż tak różowo, zwłaszcza dla tych inwestorów, którzy zapisali się na akcje korzystając z ogromnych kredytów oferowanych specjalnie na ten cel przez banki. Zainteresowanie ofertą było tak wielkie, że stopa redukcji sięgnęła 96,5proc., czyli teoretycznie na każde zamówione 100 akcji przyznano ich tylko 3,5. Ta najważniejszy, oprócz ceny debiutu, parametr określający zyski inwestora. Szczególnie istotny, gdy akcje kupowane są na kredyt. W przypadku PGE ze względu na dużą redukcję, koszty kredytów i prowizji maklerskich zjadły lwią cześć wirtualnych zysków, resztę jeszcze pomniejszyć trzeba o 19proc. podatek. Wynik był tym gorszy, im inwestor bardziej „lewarował” transakcję, czyli im więcej pieniędzy musiał pożyczyć.

Zyski na debiucie PGE

           W tablicy powyżej przedstawione są trzy warianty kształtowania się zysku z debiutun PGE w zależności od kosztów kredytu. Wkład własny w wysokości 10tys.zł., oraz 10-krotny lewar pozostają takie same dla wszystkich trzech sytuacji.  

            Przy koszcie kredytu w wysokości 300zł zarobek nie przekroczył 200zł. Od tej sumy odliczyć trzeba jeszcze maklerskie prowizje i podatek od zysków kapitałowych. Koncowy efekt inwestycji na pewno nie powala, zostaje naprawdę niewiele. Jeżeli natomiast koszt kredytu przekroczył 500zł., inwestycja przyniosła już straty.

             W historii GPW dominowały jednak sytuacje, w których opłacało się zaciągnięcie kredytu na zakup akcji, a ich sprzedaż na debiucie pozwalała na spłacenie długu i przyzwoity zarobek. Wystarczy ponownie spojrzeć na wykres, gdzie połowa prywatyzacyjnych premier przekroczyła próg 20% zysku. Wczoraj minister skarbu Aleksander Grad zapewniał, iż rząd wyciągnął wnioski z debiutu PGE i w ręce prywatnych inwestorów ma trafić 6 mln akcji PZU, czyli ponad 1/3 sprzedawanych w ofercie publicznej. Rząd szacuje, że akcje trafić mogą nawet do 200-250tys. prywatnych inwestorów.